ปะเก็น ทำหน้าที่อะไร เหมาะกับการใช้งานลักษณะแบบไหนมากที่สุด

หน้าที่ของปะเก็น เป็นอุปกรณ์ที่ช่วยป้องกันการรั่วไหลของของเหลว อากาศ หรือแก๊ส ที่อยู่ภายในไหลออกมาสู่ภายนอก เป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญเป็นอย่างมากสำหรับงานที่มีอุณหภูมิสูง นอกจากนี้ปะเก็น (Gasket) ก็ยังเป็นอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ได้อีกหลากหลาย ซึ่งบทความนี้จะพาไปรู้จักกับหน้าที่ของปะเก็น และการใช้งานปะเก็นเหมาะสำหรับงานลักษณะไหน  

ปะเก็น ทำหน้าที่อะไรบ้าง

1.ป้องกันการรั่วไหลของของเหลว

สำหรับหน้าที่หลัก ๆ ของปะเก็น แน่นอนว่า คือ การทำหน้าป้องกันการรั่วไหลของของเหลว แก๊ส และอากาศที่อยู่ภายในไม่ให้ไหลออกมาสู่ภายนอก เป็นอุปกรณ์ที่สามารถช่วยป้องกันการรั่วไหลได้เป็นอย่างดี  แต่เนื่องจากในปัจจุบันนี้ปะเก็นมีหลายประเภท ดังนั้นจึงต้องเลือกใช้ปะเก็นให้เหมาะสมเพื่อประสิทธิภาพสูงสุดนั่นเอง

2.ตัวกั้นระหว่างหน้าสัมผัสของวัสดุสองชิ้น

ปะเก็น ทำหน้าที่เป็นตัวกั้นระหว่างหน้าสัมผัสของวัสดุสองชิ้นเข้าด้วยกัน โดยตัวกั้นระหว่างหน้าสัมผัสหรือปะเก็นนั้นจะสามารถเชื่อมต่อกับวัสดุได้อย่างแนบสนิท ทำให้สิ่งของที่อยู่ภายในวัสดุทั้งสองชิ้นนี้ ไม่สามารถไหลออกมาสู่ภายนอกได้  คลิกอ่านเพิ่มเติม : ปะเก็น มีกี่แบบ มีกี่ประเภทเมื่อแบ่งตามวัสดุการใช้งาน ?

ปะเก็น เหมาะกับการใช้งานแบบไหนบ้าง

1.งานที่มีอุณหภูมิสูง

การใช้งานปะเก็น เหมาะกับการที่ต้องการความทนทานต่ออุณหภูมิสูง ซึ่งนี่ถือเป็นคุณสมบัติของปะเก็นในข้อแรก ๆที่ควรมีเลย เพราะในปัจจุบันนี้มักจะนำปะเก็นไปใช้กับงานที่มีความเกี่ยวข้องกับเรื่องของอุณหภูมินั่นเอง

2.งานที่มีแรงกดทับมาก

สำหรับงานที่เหมาะสมกับปะเก็น ก็คือ งานที่มีแรงกดทับมาก เพราะปะเก็นสามารถทนทานต่อแรงกดทับได้ดีและมักจะเป็นการที่เป็นลักษณะฝาสูบเหล็ก ช่วยทำให้การทำงานสามารถเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด 

3.เครื่องยนต์ , เครื่องจักร

ปะเก็น เป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญต่อเครื่องยนต์และเครื่องจักรเป็นอย่างมาก หรือเรียกได้ว่าเป็นอุปกรณ์ที่ขาดไม่ได้เลยก็ว่าได้ เพราะเครื่องยนต์และเครื่องจักร เป็นงานที่มีความเกี่ยวข้องกับอุณหภูมิเข้ามาเกี่ยวข้อง นอกจากนี้ปะเก็นก็ยังเหมาะสำหรับการงานที่มีความเกี่ยวข้องกับไอน้ำด้วยเช่นกัน 

ปะเก็น ถือเป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญสำหรับงานที่เกี่ยวข้องกับเครื่องยนต์ เครื่องจักร และในทุกอุปกรณ์เป็นอย่างมาก ทั้งยังเป็นอุปกรณ์ที่ช่วยป้องกันการรั่วไหลของเหลว แก๊ส และอากาศได้เป็นอย่างดี  ทำให้เราไม่สามารถมองข้ามปะเก็นไปได้เลย  

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหน้าที่ของปะเก็น

หากไม่ใส่ปะเก็น จะเกิดปัญหาอะไร ?

หากไม่มีปะเก็นคั่นกลาง จะเกิดปัญหาร้ายแรงตามมาทันที 3 เรื่องหลัก ๆ คือ

1. การรั่วไหล 100% ของสารภายในระบบ ไม่ว่าจะเป็นน้ำ น้ำมัน สารเคมี หรือก๊าซแรงดันสูง ทำให้ระบบสูญเสียแรงดันและทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
2. อันตรายและความเสียหาย หากเป็นสารเคมีอันตราย สารไวไฟ หรือไอน้ำที่มีอุณหภูมิสูง อาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุร้ายแรงต่อผู้ปฏิบัติงานและทำให้เครื่องจักรบริเวณรอบ ๆ เสียหาย
3. ผิวหน้าแปลนพัง เกิดการเสียดสี รอยครูด หรือการบิดเบี้ยวจากความร้อน จนหน้าแปลนเสียหายและซ่อมแซมได้ยาก 

ทำไมต้องใช้ปะเก็น ในเมื่อหน้าแปลนเหล็กก็ดูเรียบอยู่แล้ว ?

ในทางวิศวกรรม ไม่มีผิวสัมผัสโลหะใดที่เรียบสนิท 100% แม้เราจะมองด้วยตามเปล่าว่าหน้าแปลนเหล็กนั้นเรียบและเงางามแค่ไหน แต่ถ้าส่องดูด้วยกล้องขยาย จะพบว่าพื้นผิวมีความขรุขระ เป็นร่องคลื่น และมีริ้วรอยขนาดเล็กอยู่เต็มไปหมด

เมื่อนำโลหะแข็งสองชิ้นมาประกบกัน รอยขรุขระนั้นจะไม่สามารถแนบสนิทกันได้ทั้งหมด ปะเก็นที่เป็นวัสดุที่มีความยืดหยุ่นและอ่อนนุ่มกว่า จึงทำหน้าที่เป็นตัวกลางที่จะถูกบีบอัดให้เปลี่ยนรูปทรง แล้วเข้าไปเติมเต็มร่องลึกและช่องว่างขนาดเล็กเหล่านั้นจนอุดปิดสนิท

ปะเก็นช่วยรับภาระด้านแรงดันและอุณหภูมิได้อย่างไร ?

เพราะปะเก็นทำหน้าที่เหมือน “กันชนที่ยืดหยุ่น” ซึ่งถูกขันอัดไว้ระหว่างหน้าแปลนเหล็กเพื่อทำหน้าที่สู่กันแรงดันภายในระบบ โดยปะเก็นจะสร้างแรงเบียดมหาศาลเพื่อสกัดไม่ให้ของเหลวหรือก๊าซดันตัวเองลอดผ่านรอยต่อออกมาได้

ในขณะเดียวกันเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยนไปจนทำให้เหล็กขยายตัวหรือหดตัว ปะเก็นที่มีความยืดหยุ่นจะช่วยยุบตัวหรือฟูตัวตามผิวสัมผัสของโลหะ เพื่อคอยอุดช่องว่างให้สนิทอยู่ตลอดเวลา  

สามารถใช้ปะเก็นซ้ำได้หรือไม่ ? 

การใช้ปะเก็นซ้ำนั้นเป็นสิ่งที่ไม่แนะนำให้ทำอย่างยิ่ง เพราะปกติแล้วปะเก็นถูกออกแบบมาให้เปลี่ยนรูปร่างเพื่อเข้าไปอุดรอยขรุขระของหน้าแปลนให้สนิทตั้งแต่การใช้งานครั้งแรก เมื่อถอดออกมาแล้ววัสดุจะสูญเสียความยืดหยุ่นและคืนตัวกลับมาสภาพเดิมไม่ได้อีก 

หากฝืนนำกลับมาใช้ซ้ำ ปะเก็นจะไม่สามารถบีบอัดเพื่อปิดช่องว่างได้ดีเท่าเดิม ซึ่งเสี่ยงต่อการรั่วซึมสูงมาก การเปลี่ยนปะเก็นใหม่ทุกครั้งที่ถอดจึงปลอดภัยและคุ้มค่ากว่าการเสี่ยงทำให้เกิดการรั่วไหลภายหลัง

สรุปเรื่องหน้าที่ของปะเก็น

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นการใช้งานปะเก็นก็ควรทำการศึกษาข้อมูล รายละเอียด รวมถึงหน้าที่และความเหมาะสมในการใช้งานของปะเก็นให้เข้าใจก่อน เนื่องจากในปัจจุบันนี้ปะเก็นมีให้เลือกใช้งานหลายประเภท ดังนั้นจึงควรพิจารณาเลือกใช้ปะเก็นที่เหมาะสมกับงาน เพื่อความปลอดภัยในการใช้งาน รวมถึงการเลือกซื้อปะเก็นกับร้านขายปะเก็นที่มีความน่าเชื่อ ก็ถือเป็นเรื่องที่ไม่สามารถมองข้ามไปได้ ควรเลือกซื้อจากร้านที่มีความน่าเชื่อถือด้วยนั่นเอง